عبدالواحد خرم
تدریس در اکادمی ملی- نظامی افغانستان
از خاطرات دوران خدمت ام در نظام جمهوریت
———————————————-
مـدت سـه مـاه از تقـرر مـن در ا کادمـی ملـی نظامـی افغانسـتان می
گـذرد. از سـوی مقـام وزارت دفـاع بـه حیـث اسـتاد در دیپارتمنـت علـوم اجتماعـی تعییـن بسـت شـده امو بـا آن کـه تـا رسـیدن بـه مرحلـه انجـام وظیفـه، توظیفـم در ایـن نهـاد تحصیلـی اردو ،دشـوار ی هـای جانسـوز و رنـج هـای شـکننده یـی را تجربـه کـردم. امـا از انجـام وظیفـه درایـن ا کادمـی خرسـند هسـتم؛ خوشـنودی مـن به
خاطـر ایـن اسـت کـه دوسـتان پیشـین،خـود را در یـک محـل کار ی و آن هـم وظایـف آمـوزش و پـرورش فرزنـدان میهـن مـی بینـم،ایـن برایـم ارزشـمند اسـت.
ا کادمـی ملـی نظامـی از نـگاه نظـم و ترتیـب، اسـتادان ورز یـده، حرفه یـی و پیشـینه
دارقناعت بخـش اسـت. ا کنـون، جوانانـی کـه از این جا فارغ می شـوند در عرصه ی علوم نظامیپیشـتاز می باشـند. بـه رغـم هیاهـوی سیاسـی در زمینـه ی پیشـرفت ها، مصـارف مبالـغ
هنگفـت، پروژه هـای کلان در عرصه هـای معـارف و تحصیلات عالی کشـور ، دسـتآوردها دربخـش تحصیـلات عالـی و معارف چشـمگیر نیسـت؛ امـا در تراز وزارت دفـاع ملی، ا کادمیملـی نظامـی بـا دو دوره فراغـت از ایـن مؤسسـه ی عالـی تعلیمـی نظامـی، تصویـر خـوب از
پیشـرفت تعلیـم و تربیـه اردو ی نویـن افغانسـتان ارائـه شـده اسـت.
خاطره ها و کارکردها از جریان تدریس در اکادمی نظامی
بـا آنکـه پیشـینه ی نظامـی دارم و گاهگاهـی در بـاره ی آنچـه از اتفاقـات تلـخ مشـاهدهمی کنـم، نمی توانـم چیـزی نگویـم و نـه نویسـم، امـا ایـن را سیاسـی بـه شـمار می آورنـد، درحالی که به کدام حزب و پارتی پیوند نداشـته و ندارم و از این طریق هم اسـتخدام نشـده ام
کـه منـت مقامـات را بکشـم. هرچـه می نویسـم، موضع گیـری شـخصی و صادقانـه از آنچـه
مشـاهده می کنـم، می باشـد. برخـی خاطـرات از کارکردهـای وزارت دفـاع ملـی را در جریـانسـال ۱۳۸۸ و از آن گذشـته، پنج سـال پیـش آن را به رشـته ی تحریـر آورده ام کـه بـه موقـع دریـک جزوه یـی مسـتقل، ا گـر زندگـی بـود به دسـت نشـر خواهـم رسـاند.
بـا توجـه بـه اینکـه فرهنـگ آمـوزش و پـرورش در همـه سـطوح جامعـه ی افغانسـتان، درنازل تریـن حـد خـودش اسـت، امـا فضـا در ا کادمـی نظامـی، محدودیت هـای خـودش
را دارد و دانشـجویانی کـه بـه ایـن نهـاد وارد می شـوند تـا یـک مـدت کـه بـه نظـم و مقـرراتآشـنا می شـوند، نـه تنهـا بـرای خـود، بلکـه بـرای مدیـران و اسـتادان، دشـوار ی های را ایجـاد
می کننـد. فرمانـده ی ا کادمـی نظامـی در حـل چالش هـای ایـن ا کادمـی تـا کنـون موفـق بـودهاسـت. صنف هـای اول و دوم، بیشـتر از محیـط عقب مانـده پیرامـون بـه ا کادمـی نظامـی
می آینـد و از نظـم و دسـپلین نظامـی آ گاهـی ندارنـد و تـا مـدت دراز ی عـادت نمی کننـد.
صنـف سـوم بـه پختگـی رسـیده اسـت، چـرا کـه ضمـن به دسـت آوردن تخصـص،مسـئولیت را بـه رو ی شانه های شـان در آینـده حـس می کننـد و رفتارشـان رضایت بخـش
اسـت. صنف چهارم در نشـاط فراغت هسـتند، یگان یگان جسـتک و خیزک خود را دارندکـه تحمل پذیـر اسـت. دوره ی دانشـجویی چـه در نظامـی یـا ملکی، سرشـوخی های خودش
را دارد کـه ارا کیـن دولتـی و اسـتادان آن دوره را تجربـه کرده انـد.
تفـاوت دیگـر ا کادمـی بـا سـایر نهادهـا تعلیمـی عالـی دولتـی و خصوصـی کشـور درایـن اسـت کـه همـه ی محصـلان در کاغوش هـا زندگـی می کننـد؛ دروس نظامـی و فرا گیـری
اصول نامه هـا در کنـار دروس حقوقـی و کامپیوتـر سـاینس، علـوم اجتماعـی، تار یـخ، باورهـا وفرهنـگ، مؤثریـت ویـژه را بـه رو ی شـا گردان می گـذارد.
معـاون قومانـدان در امـور تعلیـم و تربیـه، مدیریـت عالـی دارد و توانسـته اسـت اسـتادانرا درسـت رهبـری نمایـد. سـاختمان ها، راه هـا و بنا هـا، از نظافـت طعام خانـه، چمن زارهـا،
درمانـگاه بهداشـتی و بـه ویـژه تالارهـای ورزشـی، فرا گیـری زبـان انگلیسـی در ترازهـایگونا گـون، نظـم بهتـر گزمـه و پهـره، امور نوکریوالی، جدول ها و تقسـیمات درسـی طبق برنامه،
ژورنال هـای درسـی، ژورنـال جهـت مراجعـه بـه درمانـگاه، موجودیـت کتابخانـه بـرای رفـعدشـوار ی ها و بهـره گیـری از پـاور پاینت هـا، کامپیوترهـای جدیـد بـرای هریـک از اسـتادان و
پویایی خوب دفتر فناور ی اطلاعاتی به ا کادمی عظمت و شـکوه خاصی بخشـیده اسـت.
در ا کادمـی ملـی -نظامـی، مشـاوران امریکایـی و ترکـی در دهلیزهـا و دالان هـا پاییـن و بـالامی رونـد و آنـان مسـلح بـا تجهیـزات و لبـاس نظامـی هسـتند. اینگونـه بـه نظـر می رسـد که در
خیبـر و سـوات یـا درعـراق به خاطـر نبـرد رو یارویـی بـا القاعـده آمادگـی گرفته انـد. ترکی هـارفتـار بهتـری دارنـد، امـا ایـن خارجیان که تعداد شـان را در شـمار آورده نتوانسـتم، افراد مغرور
نیسـتند و بـی آزار و بـا معاشـرت انـد، گذشـته از آن، غـذای افغانسـتانی را یکجـا بـا هیـأترهبـری ا کادمـی در یـک میـز و در کنـار همـه افسـران و اسـتادان صـرف می کننـد.
آن ها در پیشـبرد کنفرانس های علمی نیز سـهم می گیرند. در این مدت، خسـتگی هایمراحـل دراز سـرگردانی و پریشـانی را آرام آرام در ا کادمـی از تـن می زدایـم. نبایـد فرامـوش کنـم
کـه رمـز پیـروز ی ا کادمـی و اسـتادان را در رهبری خوب می بینم کسانیکه بحیث اسـتاد در ا کادمـی نظامـی تدر یـس می کننـد، هنگامـی درکوره های آهنین نظام عسـکری و سیاسـت
های ۹ دوره پادشـاه گردشـی افغانسـتان، سـختآبدیده شـده اند. یا سـاده تربگویم، کارمندان سیاسـی وابسـته به نظام های پیشـین پنداشـتهمی شـوند و اعتمـاد بـر آن هـا در حکومـت کنونـی تعریـف
روشـن نـدارد در حالی کـه افسـرانیادشـده در همـه سـطوح اردو ی ملـی در پیشـبرد وظایف شـان موفـق بوده انـد.موفقیـت بیشترشـان اینسـت کـه در گذشـته، آمـران سیاسـی واحدهـا و جـزو تام هـای
عسـکری اردو بودنـد و ا کنـون در تـراز معاونیـن وزیـر ، رؤسـای توانمنـد، قوماندان هـایپرتکاپـوی اردو هسـتند. ایـن قمـاش نظامیـان در سیاسـت نسـبت بـه سـایرین بـه گونـه ی
فنـی وارد می باشـند. اسـتقرار صلـح و تامیـن امنیـت پایـدار ، تضمین کننـده و زمینه سـازتحصیـلات عالـی از لحـاظ کمیـت و کیفیـت اسـت. بـا توجـه بـه ایـن امـر بایـد حکومـت در
جهـت ارتقـای ظرفیـت حرفه یـی اسـتادان توجـه بیشـتر مبـذول بـدارد و اسـتادان را از لحاظمـادی تأمیـن نمایـد.
بیشـتر کشـورهای جهـان از اسـتادان فنـی و حرفه یـی، دانشـمندان و قلـم به دسـتان خـودحمایت و از امنیت جان و مال آن ها پاسـدار ی می کند، چرا که آینده ی کشـور به تلاش ها
و زحمات آنان بسـتگی دارد.
در اصـول اداره ی نظامـی، ا کادمیـک و سیاسـی، همـواره سیسـتم پاداش هـا و مجـازاتیـک اصـل بـوده اسـت. هرچنـد سیسـتم مجـازات مـروج در ا کادمـی نسـبت بـه بسـیار ی از
ارگان های دولتی قناعت بخش اسـت، اما برپایه ی نبود امکانات تشـکیلا تی، صلاحیت هاو هزینـه ی مالـی، برخـی چالش هـا در تطبیق برنامه های سیسـتم پاداش هـا هنوز خودنمایی
می کنـد. بـرای مثـال، توجـه رهبـری وزارت دفـاع در زمینـه ی ارتقـای بسـت ها ، تثبیـت واعطـای رتـب علمـی و امتیـازات از سـال ها بدین سـو لاینحـل مانـده و سیسـتم پویایـی
کادرهـا بسـیار کـم محسـوس می شـود.
همچنـان مداخلـه ی زورمنـدان و سـلیقه ی در فرسـتادن جوانـان بـه بورسـیه هایتحصیلـی و فرسـتادن کادرهـای مجـرب و فنـی بـه کورس هـای کوتاه مـدت زبـان و مانند آن،
رنجـش اسـتادان را رقـم زده اسـت.
آنچـه اکادمـی ملـی نظامـی را از سـایر نهادهـا عالـی آموزشـی کشـور متمایـز می سـازد،موجودیـت امکانـات مـدرن، ماننـد اتاق های درسـی کافـی، آزمایشـگاه ها، ادیتور یـم، درمانگاه
بهداشتی، کاغوش های عسکری منظم و برابر با معیارهای تحصیلی جهان، محیط ز یستو تحصیـل از دیـدگاه سرسـبزی و شـادابی و گذشـته از آن از لحـاظ پا کـی و نظافـت مناسـب
می باشـد. سـاعات درسـی در یـک روز بـه سـه وقـت معیـن تقسیم شـده اسـت، امـا در زمینه یساعات درسی، کتب درسی، جزوه ها، بهره گیری از انترنت، میز و چوکی، قرطاسیه و حقوق
ماهـوار دانشـجویان، هنوزهم دشـواری های بیشـتری محسـوس اسـت.
اسـتادان ا کادمـی ماننـد سـایر اسـتادان دانشـگاه های ملکـی، کادر علمـی و امتیـازاتبیشـتر ندارنـد و در دوجـای کار نمی کننـد و بـا معـاش کم زندگی می کنند. اسـتادان ا کادمی
نظامـی سـوگندوفادار ی به جـا آورده انـد، میهـن خـود را دوسـت دارنـد، در تدر یـس و پـرورشدانشـجویان جـوان از هیـچ کوشـش و تـلاش در یغ نمی وزنـد، اما با توجه بـه امکانات موجود،
فناور ی هـای عصـری و اوج رسـتاخیز علمـی، هنوزهـم اسـتادان از کیفیـت آموخته هـایدانشـجویان خشـنود به نظـر نمی آینـد چـرا کـه ظرفیت دانشـجویان هنوز بسـیار پایین اسـت.
در کشـور مـا اعـم از ثروتمنـد و فقیـر ، همـه نیازمنـد انـد، چـرا کـه چنیـن روحیـه درآن هـا ایجـاد شـده اسـت. کسـانی کـه یـک میلیـون دالـر هـم دارنـد، از زندگـی خشـنود
نبـوده و شـکایت می کننـد. در برابـر ، کسـانی که نـان شـب خـود را ندارنـد، روشـن اسـتکـه زندگی شـان خالـی از شـکایت نیسـت. جـان سـخن اینکـه پـس از فراغـت بسـیار ی
از دانشـجویان مـا، درخواسـت کار یابـی خـود را نوشـته نمی تواننـد و اینگونـه اسـتاد ودانشـجوی کم ظرفیـت در داخـل دانشـگاه ها، وابسـته بـه تعلقـات گروهـی، حزبـی، سـمتی،
تبـار ی و زبانـی جـذب می شـوند.
خوشـبختانه رهبـری ا کادمـی ملـی نظامـی در تلاش ا سـت که دانشـجویان را از سیاسـتدور نگه دارند و باید محصلان صرف روحیه ی خداپرسـتی، میهن دوسـتی و وظیفه شناسـی
را در خـود رشـد دهنـد، چـرا کـه دولـت مصـارف هنگفـت در ایـن راسـتا مصـرف می کنـد،انتظـارات والدیـن آنـان نیـز کمتـر از رهبـری ا کادمـی نظامـی نیسـت. بـه همیـن منظـور ، بـورد
علمـی بـه ر یاسـت قومانـدان ا کادمـی، معاونیـن و آمریـن دیپارتمنت هـا ایجـاد شـده اند.
پیشنهاد اصلاحی به رهبری وزارت دفاع ملی
———————————————
در نظـام کنونـی دو کارمنـد در یـک دفتـر سـازش نداشـته و یکدیگـر را تحمـل نمی کننـدو ایـن طلسـم نحـس بایـد شکسـته شـود. ایجـاد روحیـه ی همزیسـتی، انعطاف پذیـری،
همـکار ی، صمیمیـت بـه عنـوان اصـل جـدی در ادارات ایـن نهـاد ترو یـج گـردد؛زمینه ی تحقیق و پژوهش به شا گردان و استادان فراهم گردد؛امتیازات کادر ی استادان که پرستیژ معنوی ا کادمی را بالا
می برد، پرداخته شود؛رابطه و تناسب منطقی میان تازه شاملان و فارغان فراهم گردد؛در کمیت و کیفیت مواد درسی تجدید صورت گیرد؛درجـه ی تحصیلـی
اسـتادان، بایـد کمتـر از ماسـتر نباشـند و از ایـن پـس، بایـد از جـذباسـتادان در تـراز لسـانس جلوگیـری شـود؛ مسـایل حق الزحمـه نـگارش مطالـب انتشـار ی،جزوه هـای درسـی و کتاب هـا پرداختـه شـودً
زمینه و امکانات دروس آنلاین بیرون از کشور برای دانشجویان فراهم گردد؛از پروژه هـای تحقیقـی کـه بـورد علمـی آن را تصویـب می کنـد، پـول پرداختـه شـود و یـک
مقـدار پـول در اختیـار ا کادمـی نیـز قـرار گیـرد. فقـر مولـد بسـیار ی از خرابـی و بدبختی هـااسـت در سـطوح گونا گـون تحصیـلات عالـی در برابـر آن مبـارزه آغـاز گـردد؛
تسـهیلات خصوصـی جلـب و جـذب و گزینـش اسـتادان لایـق نظامـی فراهم گـردد و حتااز اسـتادان لایـق، فنـی و حرفه یـی نظامـی کـه در بیرون از کشـور زندگی می کنند، دعوت شـود.
ا کنـون در اردو ی ملـی مصـروف خدمـت هسـتم، امـا وضعیـت بـه انـدازه ی کـه اسـتادانتوقـع دارنـد، رضایت بخـش نیسـت و امکانـات خیلی هـا محـدود شـده اسـت. اردو ی کـه
غیـر از کلاشـنکوف و چنـد میـل پیـکا، دیگـر هیـچ نـوع جنـگ افـزار سـنگین در دسـترس
نـدارد؛ در برابـر طیاره هـا، تـوپ و تآنک هـای مـدرن زرهپـوش و ماشـین های رزمـی عصـری،را کت هـا و ماشـیندارهای جدیـد، چـه ابتـکار ی بـه خـرج خواهنـد داد؟ از قـوای هوایـی وپدافنـد تنهـا نـام بجـا مانـده اسـت. اردو ی هوایـی و اردو ی ملـی همچـون جزوتـام ا کمالاتـی
و حمایـوی نیروهـای پیـاده عمـل می کننـد. در چنیـن حالـت، نیروهـا را چگونـه می تـوانآمـاده ی رو یارویـی بـا مخالفـان حکومـت سـاخت؟
بـا توجـه بـه این همـه نابرابـری و رفتـار ناعادلانـه ی رهبـری وزارت دفـاع، آیـا هیـچ انسـانباغیرت و شـرافتمند می تواند در برابر سیاسـت های فاشیسـتی دسـتگاه حا کم بر مقدرات،
خاموشـی بمانـد و خاموشـی اختیـار کنـد؟
سـرباز ی کـه در خـط نخسـت جبهـه در برابـر مخالفـان حکومـت و نظامـی می جنگـد،باید بداند که فرمانده ی او ، صادقانه دشـمن دهشـت افگنی و مخالف بازگشـت دشـمنان
ایـن سـرزمین بـه قـدرت اسـت، نـه مـزدور و نفـوذی دشـمنان در داخـل تشـکیلات اردو ی
ملـی. سـرباز ی کـه در خـط اول در برابـر دهشـت افگنی و دشـمنان ایـن خـا ک می رزمد، بایدمعتقـد شـود کـه رهبـری اردو ی ملـی وابسـته بـه هیـچ قـوم افغانسـتان نیسـت. در حالی کـه
اینجـا دانـش حرفه یـی، اهلیت و شایسـتگی با درنظرداشـت تناسـب تبار ی اسـتوار و شـکلگرفته اسـت.