فضل الرحیم رحیمی
بحران جنگ ایران و اسرائیل؛ ضرورت نگاه صلحخواهانه در برابر آتش کینهها
در سایه افزایش تنشها میان جمهوری اسلامی ایران و دولت اسرائیل، جهان بار دیگر در آستانه یک درگیری تمامعیار در خاورمیانه قرار گرفته است. دو قدرت منطقهای که هریک خود را در جایگاه مدافع امنیت، هویت و عدالت میدانند، در مسیر رویارویی نظامی پیش میروند؛ مسیری که هزینهاش نه فقط بر دو ملت، بلکه بر تمام منطقه و حتی جهان تحمیل خواهد شد. این مقاله با رویکردی تحلیلی و صلحطلبانه به بررسی عوامل این بحران و امکانات عبور از آن میپردازد.
ریشههای تنش: سیاست، ایدئولوژی و بیاعتمادی تاریخی
رویارویی ایران و اسرائیل را نمیتوان صرفاً یک اختلاف سیاسی معاصر دانست. این دشمنی ریشه در دهههای گذشته دارد: پس از انقلاب ۱۹۷۹، جمهوری اسلامی ایران، اسرائیل را بهعنوان «دشمن اسلام» معرفی کرد و از آن زمان به یکی از محورهای سیاست خارجیاش تبدیل نمود. در مقابل، اسرائیل نیز ایران را تهدیدی برای موجودیت خود دانسته، بهویژه بهخاطر حمایت ایران از گروههایی چون حزبالله لبنان و حماس.
در واقع، آنچه این بحران را خطرناکتر میکند، ماهیت ایدئولوژیک این دشمنی است؛ جایی که منطق امنیت ملی، با لایههایی از باورهای مذهبی و جهانبینی ایدئولوژیک ترکیب میشود و فضا را برای مذاکره و مصالحه تنگ میسازد.
تأثیرات منطقهای و جهانی بحران
درگیری مستقیم میان ایران و اسرائیل، تنها یک جنگ دوجانبه نخواهد بود. این نزاع میتواند به سرعت به جنگی منطقهای تبدیل شود، با دخالت کشورهای دیگری مانند لبنان، سوریه، عراق، عربستان سعودی و حتی قدرتهای جهانی مانند ایالات متحده و روسیه.
در دنیایی که انرژی، تجارت، مهاجرت و امنیت جهانی بههم پیوستهاند، جنگ در خاورمیانه پیامدهایی فراتر از مرزهای آن خواهد داشت: بحرانهای انسانی، موجهای جدید مهاجرت، افزایش قیمت انرژی، تقویت افراطگرایی و ضعیف شدن نهادهای بینالمللی.
چشمانداز صلح: صدای مردم در برابر منطق جنگ
با وجود همه تنشها، یک حقیقت فراموش شده در سایه سیاستها قرار گرفته است: مردم ایران و اسرائیل، هر دو خواهان زندگی، آرامش و آینده بهتر هستند. نه ملت ایران جنگ میخواهد، نه مردم اسرائیل. اگر رهبران جهان بهجای صدای توپ و تانک، به صدای مادرانی که فرزندان خود را در جنگها از دست دادهاند گوش دهند، شاید نقشه منطقه به جای خط مرگ، به مسیر گفتوگو و همزیستی بدل شود.
نهادهای بینالمللی، روشنفکران، خبرنگاران، صلحطلبان، هنرمندان و جامعه مدنی باید بیش از پیش تلاش کنند تا تصویر دشمنی را به چالش بکشند و فضا را برای درک متقابل و گفتگو فراهم سازند. دیپلماسی فرهنگی، گفتوگوهای بین ادیانی، و همکاریهای بشردوستانه میتوانند نقشهای کلیدی در شکستن دیوار بیاعتمادی ایفا کنند.
در جهانی که فناوری هستهای، رسانههای جهانی و خشونتهای فراملی مرزهای قدیمی را درنوردیدهاند، جنگ دیگر راهحل نیست، بلکه تهدیدی برای همه انسانهاست. ایران و اسرائیل، با همه تفاوتها، هر دو قربانیِ سیاستهایی شدهاند که منافع نظامی را بر انسانیت ترجیح دادهاند. وقت آن رسیده که وجدان جهانی برخیزد و بگوید: «صلح، تنها انتخاب خردمندانه است.»
فضل الرحیم رحیمی خبرنگار آزاد
۱۹/۶/۲۰۲۵
بالا
بازگشت