بصیرهمت
از:مجله اکونومیست چاپ لندن
عربستان سعودی و امارات متحده عربی
در ماه دسامبر، وزارت امور خارجه عربستان سعودی بیانیهای پنج پاراگرافی صادرنمود که در آن چهار بار از اصطلاح «برادرانه» در اشاره به امارات متحده عربی استفاد
شده بود .مگر لحن برادرانه با موضوع اصلی در تضاد بود: عربستان سعودی به تازگی یک محموله سلاح اماراتی ها را در یمن بمباران کرد و امارات را به تهدید امنیت ملی خود متهم نمود .
واقعیت اینست که، بزرگترین قدرتهای خلیج فارس،سعودی ها و اماراتی ها ، در یک اختلاف رو به وخامت گرفتار شدهاند. مقامات ارشد به سختی با یکدیگر صحبت میکنند. مبلغان تحت حمایت هر دو دولت بریکدیگر حمله می نمایند و به کارزار تبلیغاتی پرداخته اند . این دشمنی، جنگ یمن را تغییر شکل داده و تجارت فرامرزی را پیچیده کرده است. دیپلماتها و مدیران اجرایی نگران اتفاقات بعدی هستند. برخی از تکرار بحران جدیدی چون بحران قطر که در گذشته رخ داد در هراس دارند .
در سال ۲۰۱۷، کشورهای خلیج فارس (از جمله عربستان سعودی و امارات متحده عربی) به دلیل حمایت قطر ( این امیرنشین کوچک)از اسلامگرایان، تحریمهایی را علیه آن اعمال کردند.
عربستان سعودی و امارات متحده عربی دهههاست که متحدان نزدیکی بودهاند. هر دو عضو اصلی شورای همکاری خلیج فارس وعضو کارتل یا اتحادیه اوپک هستند. آنها سالها در یمن یکجا باهم علیه حوثیها، یک گروه شبهنظامی تحت حمایت ایران که بخش بزرگی از این کشور را در سال ۲۰۱۴ تصرف کردند،جنگیدند . امارات متحده عربی پنجمین بازار بزرگ صادرات کالاهای عربستان سعودی است.و تجارت دوجانبه میان انها سالانه به در حدود ۳۱ ملیارد دالر میرسد ، پروازهای بین دبی و ریاض هفتمین مسیر بینالمللی پر ازدهام جهان است.
مانند همه متحدان، آنها نیز مشکلات خود را داشتهاند.اختلافات روی منافع میان هردو کشور از سال ۲۰۱۸ در حوادث یمن شروع شد .و اختلاف بر سر سهمیه تولید نفت، اوپک را برای چندین ماه در سال ۲۰۲۱ فلج کرد. اما با وجود این اختلافات رهبران آنها مشارکت خود را به عنوان پایه امنیت خلیج فارس میدانستند و سعی کردند اختلافات را محدود کنند.
نقطه عطف در سال ۲۰۲۳ فرا رسید، زمانی که سودان درگیر جنگ داخلی شد. سعودیها از ارتش سودان حمایت کردند. امارات متحده عربی به نیروهای پشتیبانی سریع، یک گروه شبهنظامی متهم به نسلکشی، پول و سلاح فرستاد .سعودیها این را دخالت خطرناک در جنگی میدانستند که تنها ۲۰۰ کیلومتر در آن سوی دریای سرخ قرار دارد. اماراتیها می گفتند که ارتش سودان تحت سلطه اسلامگرایان است.
سپس در ماه دسامبر، نزاع در یمن از راه رسید، زمانی که شورای انتقالی جنوب، جداییطلبان مورد حمایت امارات، به طور غیرمنتظرهای بخش بزرگی از خاک یمن را از نیرو های تحت حمایت عربستان سعودی تصرف نمودند ، مگر سعودی ها این نیرو ، شورای انتقالی جنوب، را دوباره مجبور به عقب نشینی نمودند و امارات متحده عربی را از یمن راندند.
در خلیج فارس خصومت ها همیشه ترکیبی از مسایل سیاسی و شخصی اند. عربستان سعودی از حمایت امارات متحده عربی از جداییطلبان و شورشیان در سومالی، سودان، یمن و جاهای دیگر که آن را بیثباتکننده میداند، خشمگین است.
مقامات اماراتی در پاسخ میگویند که بسیاری از این کشورها فقط اسماً دولت هستند: بهتر است با جداییطلبان قوی متحد شوند تا اینکه از یک دولت مرکزی شکستخورده حمایت نمایند . اماراتیها از اسلام سیاسی بیزارند، در حالی که سعودیها مایل به تحمل گروههای اسلامگرا هستند. آنها همچنین در مورد اسرائیل که امارات متحده عربی در سال ۲۰۲۰ آن را به رسمیت شناخت، اختلاف نظر دارند.
عربستان سعودی با ۲۰ میلیون شهروند( ارقام جدید ۳۳ ملیون )، بزرگترین جمعیت شورای همکاری خلیج فارس را دارد. این کشور که اقتصاد آن عضو گروه ۲۰ و خانه مقدسترین اماکن اسلامی است، خود را به عنوان «قدرت برتر» در خلیج فارس میبیند. ماه گذشته، یک مفسر نزدیک به خاندان سلطنتی، ارتش امارات را به عنوان «برادر کوچکتر» شورشی توصیف کرد. چنین سخنانی اماراتیها را که اقتصادشان متنوعتر و ارتششان توانمندتر (هرچند کوچکتر) است، آزار میدهد. آنها دیگر نمیخواهند در سیاست خارجی از پادشاهی پیروی کنند.
اختلاف آنها به نبرد روایتها تبدیل شده است. مفسران در عربستان سعودی، امارات متحده عربی را به خدمتگزاری برای منافع اسرائیل متهم میکنند، در حالی که مخالفان آنها ادعا میکنند که محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، اسیر اسلامگرایان شده است. چند ماه پیش، هر کسی که چنین نظراتی را منتشر میکرد، ممکن بود توسط پلیس احضار شود: در مواقع عادی، پادشاهان خلیج فارس انتقاد از یکدیگر را تحمل نمیکنند. مگر،امروز به نظر میرسد هر دو دولت، این خصومت را تشویق میکنند.
دیپلماتهای چهار کشور غربی شکایاتی از شرکتهای مستقر در امارات متحده عربی دریافت کردهاند که میگویند با موانع بوروکراتیک جدیدی درسرحد عربستان مواجه هستند. لاری ها در مرز متوقف شدهاند؛ کارمندان نمیتوانند ویزای تجاری عربستان سعودی دریافت کنند.
کسب و کار تنها نگرانی نیست. نگرانی دیگر این است که رقابت بین عربستان سعودی و امارات متحده عربی، درگیریهای دیگر را تشدید کند. این اتفاق میتواند در شاخ آفریقا رخ دهد، جایی که به نظر میرسد اتیوپی (متحد امارات) و اریتره (شریک عربستان) نزدیک به جنگ هستند.
سعودی ها، همچنین نگران سوریه اند ، جایی که اماراتیها همچنان نسبت به احمد الشرع، جهادی سابق که در سال ۲۰۲۴ پس از فروپاشی رژیم بشار اسد قدرت را به دست گرفت، تردید دارند.
مقامات سعودی میگویند، اگر امارات از حمایت از شورشیان منطقهای دست بردارد، این دشمنی پایان خواهد یافت. مشخص نیست اماراتیها چه میخواهند - آنها به درخواستهای متعدد برای اظهار نظر پاسخ ندادند - اما بعید است که به خواستههای پادشاهی عربستان تسلیم شوند. در یک چرخش جالب، قطر اکنون در تلاش است تا بین محاصرهکنندگان سابق خود میانجیگری کند. در چهارم فوریه، امیر این کشور با خالد بن سلمان، وزیر دفاع عربستان و برادر ولیعهد، دیدار کرد. ده روز بعد، او برای دیدن محمد بن زاید، رئیس دولت امارات، به ابوظبی پرواز کرد. بحرین، مصر و ترکیه نیز در تلاشند تا با دیپلماسی به این موضوع کمک کنند.
با این حال، تاکنون، به نظر میرسد این جلسات پیشرفت کمی داشتهاند. پایان
بالا
بازگشت