شورای امنیت روسیه در بیانیهای اعلام کرد: افزایش تنشها بین پاکستان و افغانستان نتیجه سیاستهای استعماری مخرب انگلیس و مرزهای خودسرانه ترسیم شده در لندن است.
به گزارش روز جمعه ایرنا از تارنمای شورای امنیت فدراسیون روسیه، در این بیانیه با انتقاد از اینکه «امروز نیز انگلیس تلاش میکند خطوط مرزی جدیدی در جهان ایجاد کند»، آمده است: جاهطلبیهای امپریالیستی لندن باید پایان یابد. شورای امنیت فدراسیون روسیه همچنین از آنچه شدتگرفتن خطرناک تنشها در مرز افغانستان و پاکستان خواند، ابراز نگرانی کرد. مسکو در این بیانیه از اسلامآباد و کابل خواسته است که اختلافات موجود را در نخستین فرصت از طریق ابزارهای سیاسی و دیپلماتیک حل کنند.
ساعتی قبل، سخنگوی کرملین نیز با بیان اینکه روسیه از نزدیک اوضاع در مرز پاکستان و افغانستان را زیر نظر دارد، خاطرنشان کرد: این درگیری هیچ نتیجه خوبی در پی ندارد. پسکوف افزود: مسکو امیدوار است این درگیریها در آینده بسیار نزدیک پایان یابد.
ماریا زاخارووا سخنگوی وزارت امور خارجه روسیه نیز با اشاره به اینکه این درگیریها منجر به تلفات در غیرنظامیان نیز شده است، گفت: ما از کشورهای دوست خود، افغانستان و پاکستان، میخواهیم که این رویارویی خطرناک را کنار بگذارند و برای حل همه اختلافات از طریق سیاسی و دیپلماتیک به میز مذاکره بازگردند.
به گزارش خبرگزاری تاس، این تحولات در پی حمله هوایی سوم اسفند ۱۴۰۴ پاکستان به برخی مناطق مرزی افغانستان رخ داد؛ عملیاتی که به گفته اسلامآباد، طی آن اردوگاههای تحریک طالبان پاکستان و داعش خراسان هدف قرار گرفت و ۸۰ نفر کشته شدند. پاکستان اعلام کرد این اقدام در پاسخ به حملات تروریستی اخیر، از جمله انفجار مسجدی در اسلامآباد، انجام شده است.
در مقابل، طالبان از کشته شدن دهها غیرنظامی خبر داده و این حمله را تحریکآمیز خواند. وزارت دفاع افغانستان نیز از تلفات نیروهای پاکستانی و انهدام تجهیزات نظامی خبر داد. همزمان، خواجه آصف از ورود دو طرف به رویارویی مسلحانه سخن گفت
پیش از این وزیر امور خارجه ایران نیز طرفین درگیر را به خویشتنداری دعوت کرده بود.
گسترش درگیریهای کابل – اسلامآباد؛ از حملات هوایی و نبرد مرزی تا پیشنهاد میانجیگری
در پی تشدید تنشهای نظامی میان افغانستان و پاکستان، شامگاه پنجشنبه جتهای جنگی پاکستان مناطقی در کابل و قندهار را هدف قرار دادند؛ حملاتی که به گفته ذبیحالله مجاهد، سخنگوی حکومت طالبان، پس از آغاز یک «عملیات تهاجمی مرزی» از سوی طالبان علیه مواضع پاکستانی صورت گرفت.
به گزارش ایراف، حکومت طالبان اعلام کرده بود که در واکنش به حملات هوایی اخیر پاکستان، عملیات «تلافیجویانه» علیه پاسگاههای مرزی پاکستان در امتداد خط مرزی دو کشور را شروع کرده است.
در مقابل، وزارت اطلاعات پاکستان اعلام کرد که به حملات «بیدلیل» طالبان پاسخ «فوری و مؤثر» داده شده است. همزمان، منابع محلی در کابل و قندهار از شنیده شدن صدای انفجارهای متعدد و ایجاد فضای رعب و نگرانی در میان شهروندان خبر دادند.
آصف علی زرداری، رئیسجمهور پاکستان، در واکنش به درگیریها تأکید کرد: «پاکستان بر سر صلح و تمامیت ارضی خود سازش نخواهد کرد. پاسخ نیروهای مسلح ما همهجانبه و قاطع است.»
در حساب رسمی ریاستجمهوری پاکستان در شبکه اجتماعی ایکس نیز به نقل از او آمده است: «کسانی که آشتی ما را با ضعف اشتباه بگیرند، با پاسخی سخت روبهرو خواهند شد و هیچکس خارج از دسترس ما نخواهد بود.»
خواجه آصف، وزیر دفاع پاکستان، نیز لحن تندی اتخاذ کرده و خطاب به حکومت طالبان گفته است: «صبر ما به پایان رسیده و اکنون جنگ آشکار خواهد بود.»
او طالبان را متهم کرده که «تروریستها را از سراسر جهان در افغانستان جمع کردهاند» و «تروریست صادر میکنند.» خواجه آصف همچنین مدعی شده است که طالبان مردم افغانستان را از حقوق اساسی، بهویژه حقوق زنان، محروم کردهاند.
ذبیحالله مجاهد، سخنگوی حکومت طالبان، حملات هوایی پاکستان به کابل، قندهار و پکتیا را تأیید کرده و آن را نقض حاکمیت افغانستان دانسته است. حکومت طالبان پیشتر اعلام کرده بود که حملاتش به مواضع مرزی پاکستان در پاسخ به بمبارانهای اخیر انجام شده است.
همزمان با گسترش درگیریها، واکنشهای بینالمللی نیز آغاز شده است. آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، نسبت به تشدید خشونتها میان طالبان و پاکستان ابراز نگرانی عمیق کرد.
او با تأکید بر ضرورت حفاظت فوری از غیرنظامیان، از هر دو طرف خواست که در جریان تحولات نظامی، امنیت مردم عادی را در اولویت قرار دهند.
دبیرکل سازمان ملل همچنین از طالبان و پاکستان خواست به تعهدات خود بر اساس قوانین بینالمللی، بهویژه حقوق بینالملل بشردوستانه، پایبند بمانند و از اقداماتی که موجب گسترش بحران میشود، خودداری کنند.
از سوی دیگر ضمیر کابلوف، نماینده رئیسجمهور روسیه در امور افغانستان، اعلام کرد که مسکو آماده است در صورت درخواست دو طرف، میانجیگری کند تا زمینه گفتوگو برای حل مناقشات فراهم شود.
ریچارد بنت، گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل برای افغانستان، خواستار کاهش فوری تنشها شد و بر ضرورت حفاظت از غیرنظامیان و احترام به حقوق بشر و قوانین بشردوستانه بینالمللی تأکید کرد.
از سوی دیگر، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، از پاکستان و طالبان خواست اختلافات خود را در چارچوب حسن همجواری و از مسیر گفتوگو مدیریت کنند. او اعلام کرد جمهوری اسلامی ایران آماده هرگونه مساعدت برای تسهیل گفتوگو و تقویت تفاهم و همکاری میان دو طرف است.
همزمان با تحولات میدانی، شبکههای اجتماعی مملو از واکنش کاربران دو کشور شده است. در افغانستان، کاربران با انتشار تصاویر و ویدئوهایی از صدای انفجارها، خواستار دفاع از حاکمیت ملی شدهاند.
در میان واکنشهای گسترده در شبکههای اجتماعی، شماری از چهرههای سیاسی و مدنی نیز به تحولات اخیر پرداختهاند.
حسین زاهدی، دیگر کاربر فیسبوک نیز با اشاره به بمباران شهرهایی چون کابل، نوشت که این حملات فراتر از یک خبر سیاسی، زندگی و امنیت خانوادههای افغان را هدف قرار داده است.
وی تأکید کرد که هیچ توجیه سیاسی نمیتواند رنج غیرنظامیان، بهویژه زنان و کودکان، را مشروع جلوه دهد و مردم افغانستان سزاوار صلح و آرامشاند.
همچنین احمد سعیدی، تحلیلگر مسایل سیاسی با نگاهی تحلیلی به درگیریها، برتری نظامی کلاسیک پاکستان را در برابر توان چریکی طالبان یادآور شد، اما تأکید کرد که هیچیک از دو طرف ظرفیت یا منفعت یک جنگ گسترده و طولانی را ندارند.
به باور او، محتملترین سناریو ادامه درگیریهای محدود مرزی و سپس بازگشت به مسیر مذاکرات و توافقهای موقت است؛ وضعیتی که در آن، هزینه اصلی تنشها را مردم عادی در دو سوی مرز میپردازند.
در شرایطی که تبادل آتش در برخی نقاط مرزی ادامه دارد و گذرگاههای مرزی تحت تأثیر قرار گرفتهاند، آینده تنش میان کابل و اسلامآباد در هالهای از ابهام قرار دارد.
وزارت خارجه روسیه در گزارشی درباره وضعیت نظامی-سیاسی افغانستان نوشته که تعداد کل جنگجویان سازمانهای تروریستی بینالمللی در این کشور بین ۲۰ تا ۲۳ هزار نفر تخمین زده میشود که بیش از نیمی از آنها خارجی هستند. طالبان اما با رد این گزارش، آن را دور از واقعیت خوانده است.
به گزارش ایراف، دکتر اکرم عارفی، استاد علوم سیاسی در افغانستان، درباره گزارش وزارت خارجه روسیه در خصوص حضور و فعالیت گروههای تروریستی در افغانستان میگوید حکومت طالبان حضور گسترده گروههای تروریستی در افغانستان را که روسیه اعلام کرده، نمیپذیرد و معتقد است بسیاری از این افراد اکنون تغییر وظیفه دادهاند و فعالیتهای مسلحانهای ندارند.
اکرم عارفی در گفتوگو با ایراف درباره اختلاف نظر بین حکومت طالبان و روسیه در مورد شمار گروههای تروریستی توضیح داد: «این اختلاف دلایل متعددی دارد. ممکن است دادههای آماری که دولت روسیه بر اساس آن تحقیق کرده، با واقعیتهای جامعه افغانستان سازگار نباشد. در جامعه افغانستان افرادی وجود دارند که بیطرف هستند یا در گذشته همکاری محدودی با طالبان داشتهاند و اکنون فعالیتهایشان تغییر کرده است.»
او افزود: «افرادی که قبلاً برای مبارزه فعال بودند، اکنون با خروج آمریکا و پایان اشغال، ممکن است شغل و انگیزههایشان تغییر کرده باشد و دیگر مسئله مبارزه با آمریکا و دفاع از سرزمینهای اسلامی مطرح نیست.»
عارفی خاطرنشان کرد که طالبان برداشت متفاوتی از ماهیت گروههای موجود دارد و این موضوع تأثیر چندانی بر روابط دو کشور ندارد: «طالبان با توجه به وضعیت جاری و نظارت بر فعالیت این گروهها، معتقد است فعالیتهای گذشته این گروهها ادامه ندارد و فعالیت نظامی و تهدیدآمیز ندارند.»
وی در ادامه گفت: «از میان گروههای موجود، داعش خطرناکترین گروه هم برای افغانستان و هم برای روسیه است و حکومت افغانستان به سرعت با آن مقابله میکند.»
عارفی درباره دیگر گروهها گفت: «گروه تحریک طالبان پاکستان اهدافش محدود به داخل پاکستان است و تاکنون ادعای مبارزه علیه کشورهای دیگر نداشته است. القاعده اما یک گروه بینالمللی است که توانایی نظامی آن کاهش یافته و فعلاً تهدید بزرگی برای کشورهای منطقه محسوب نمیشود.»
وی افزود: «حکومت افغانستان تأکید دارد که چنین گروههایی در کشور فعالیت نظامی و تهدیدآمیز ندارند و روسیه نیز تاکنون اعلام نکرده که این گروهها علیه کشورهای دیگر عملیات انجام دادهاند.»
عارفی تصریح کرد که رسیدن به توافق برای ارزیابی ادعاهای خارجی دشوار است: «حکومت افغانستان حاضر نیست اجازه دسترسی آزاد و بیطرفانه به نیروها و اطلاعات داخلی بدهد. از سوی دیگر، روسیه نگران حضور آمریکا و گروههای نیابتی در منطقه است و تلاش میکند با همکاری افغانستان از تهدیدات فرامنطقهای جلوگیری کند.»
وی در پایان تأکید کرد: «روسیه با به رسمیت شناختن حکومت افغانستان، تلاش میکند همکاری مشترکی برای کنترل تهدیدات بالقوه ایجاد کند و نگرانیهای منطقهای و فراملی خود را کاهش دهد.»
بزرگترین تهدید تروریستی در افغانستان داعش است که ۳۰۰۰ عضو دارد.
در این گزارش گفته شده که طالبان پاکستانی پنج تا هفت هزار عضو، القاعده ۴۰۰ تا ۱۵۰۰ عضو، جنبش اسلامی ترکستان شرقی ۳۰۰ تا ۱۲۰۰ عضو، جنبش اسلامی ازبکستان که به حزب اسلامی ترکستان تغییر نام داده ۱۵۰ تا ۵۰۰ عضو و جماعت انصارالله ۱۵۰ تا ۲۵۰ عضو دارند.
طبق گزارش، تنها گروه تروریستی که علیه حکومت طالبان فعالیت میکند، شاخه خراسان داعش است.
ذبیحالله مجاهد، سخنگوی حکومت طالبان اما در واکنش به گزارش روسیه این ادعاها را «نادرست» و «غیرواقعی» خوانده و گفته است که «هیچ گروه مسلح خارجی» در افغانستان فعالیت ندارد.
او تأکید کرده است که «تمام جغرافیای افغانستان زیر حاکمیت واحد» قرار دارد و همین موضوع مانع فعالیت گروههای خارجی میشود.
مجاهد همچنین منابع اطلاعاتی روسیه را «غلط و غیرقابل استناد» توصیف کرده و از مسکو خواسته «واقعیتهای امروز افغانستان» را در نظر بگیرد.
چرا افغانستان و پاکستان با هم میجنگند؟
ساعاتی پس از آنکه رسانههای پاکستانی از حملات هوایی ارتش این کشور به مناطقی در خاک افغانستان خبر دادند، وزیر دفاع پاکستان در اظهاراتی بیسابقه اعلام کرد که صبر اسلامآباد به پایان رسیده است.
خبرگزاری مهر: ساعاتی پس از آنکه رسانههای پاکستانی از حملات هوایی ارتش این کشور به مناطقی در خاک افغانستان خبر دادند، وزیر دفاع پاکستان در اظهاراتی بیسابقه اعلام کرد که صبر اسلامآباد به پایان رسیده و دو کشور همسایه اکنون در وضعیت «جنگ آشکار» قرار گرفتهاند. این اظهارات که در شبکه اجتماعی ایکس منتشر شد، تنشهای مرزی هفتههای اخیر را به مرحلهای تازه و بسیار خطرناک وارد کرد. خواجه آصف با لحنی که نشان از تصمیم قطعی اسلامآباد داشت، خطاب به مقامات افغانستان گفت که دیگر مدارا معنایی ندارد و آنچه در جریان است، جنگی تمامعیار میان دو طرف است.
در مقابل ذبیحالله مجاهد سخنگوی دولت افغانستان نیز ساعاتی پیش از آن با انتشار بیانیهای از آغاز «عملیاتهای تهاجمی گسترده» علیه نیروهای پاکستانی در امتداد خط فرضی دیورند خبر داده بود. این خط مرزی که قدمتی بیش از یک قرن دارد، همواره محل مناقشه میان کابل و اسلامآباد بوده و افغانستان هرگز آن را به رسمیت نشناخته است. اکنون این مناقشه دیرینه بهانهای برای شعلهور شدن آتش جنگی شده است که میتواند کل منطقه را درگیر خود سازد.
چرا آتش جنگ شعله ور شد؛ ریشههای یک بحران عمیق
برای درک آنچه امروز در مرزهای شرقی ایران رخ میدهد، باید به ماهها و حتی سالهای گذشته بازگشت. تنش میان پاکستان و افغانستان تحت حاکمیت طالبان هرگز فروکش نکرده بود، اما در اکتبر ۲۰۲۵ و پس از یک هفته درگیری خونین مرزی، دو طرف با میانجیگری قطر و ترکیه به آتشبسی شکننده تن دادند. با این حال، این آتشبس هرگز به معنای پایان اختلافات عمیق نبود.
هسته اصلی مناقشه، خط فرضی دیورند است. مرزی به طول ۲۶۱۱ کیلومتر که در دوران استعمار انگلیس ترسیم شد و افغانستان همچنان آن را عامل تقسیم غیرطبیعی مناطق پشتوننشین میداند. این اختلاف تاریخی، اکنون با یک بحران امنیتی عمیق گره خورده است. اسلامآباد از مدتها پیش طالبان افغانستان را متهم میکرد که به گروههای مسلح مخالف پاکستان، به ویژه تحریک طالبان پاکستان پناه داده است. تحریک طالبان که در سال ۲۰۰۷ ظهور کرد، اگرچه از نظر ساختاری جدا از طالبان افغانستان عمل میکند، اما پیوندهای عمیق ایدئولوژیک و قبیلهای با آن دارد.
در سالهای اخیر، حملات مسلحانه در پاکستان به ویژه در استانهای مرزی خیبرپختونخوا و بلوچستان رشد چشمگیری داشته است. اسلامآباد میگوید که این حملات از خاک افغانستان هدایت و تأمین میشود. میفتاح اسماعیل وزیر پیشین دارایی پاکستان، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که کشورش «هیچ چیزی علیه شهروندان فقیر و شریف افغانستان ندارد»، اما این طالبان هستند که پاکستان را وارد این درگیری کردهاند.
تحلیلگران اما معتقدند که طالبان افغانستان نه میتواند و نه میخواهد که به طور جدی با تحریک طالبان مقابله کند. پیرل پاندیا، تحلیلگر ارشد جنوب آسیا در پروژه دادههای موقعیتهای درگیری مسلحانه میگوید که پیوندهای پیشین میان دو گروه و نیز ترس از پیوستن نیروهای تحریک طالبان به داعش خراسان که رقیب اصلی طالبان است، باعث شده کابل در این زمینه اقدام قاطعی انجام ندهد. الیزابت ترلکلد، مدیر برنامه جنوب آسیا در مؤسسه استیمسون واشنگتن نیز معتقد است که تشدید تنش کنونی دور از انتظار نبوده، زیرا محصول ماهها التهاب انباشته شده در روابط دو طرف است. به گفته او، حملات اخیر پاکستان نشاندهنده تغییر راهبرد اسلامآباد به سمت استفاده از گزینههای تهاجمیتر است.
واکنشهای بینالمللی؛ نگرانی و دعوت به خویشتنداری
در سطح منطقهای و بینالمللی، نگرانی از گسترش دامنه درگیری مشهود است. هند که همواره روابط پرتنشی با پاکستان داشته در اظهاراتی حملات هوایی پاکستان به افغانستان را محکوم کرد. راندهیر جایسوال سخنگوی وزارت خارجه هند گفت که دهلی نو «حمله به خاک افغانستان که منجر به کشته شدن غیرنظامیان بیگناه در ماه مبارک رمضان شده را قویاً محکوم میکند» و این اقدام را تلاشی برای خارجی جلوه دادن شکستهای داخلی پاکستان خواند.
ایران که با هر دو کشور همسایه بوده و از دیرباز بر حل اختلافات از راه مسالمتآمیز تأکید داشته است، موضعی میانجیگرانه اتخاذ کرد. عباس عراقچی وزیر امور خارجه ایران، با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی ایکس از دو کشور خواست تا اختلافات خود را از طریق گفتگو و بر اساس اصول همسایگی حل و فصل کنند. او با اشاره به ماه رمضان به عنوان ماه خودداری و همبستگی در جهان اسلام، تأکید کرد که شایسته است افغانستان و پاکستان مسیر گفتگو را برگزینند.
روسیه نیز ضمن ابراز نگرانی عمیق از دو طرف خواست تا حملات فرامرزی را فورً متوقف کرده و از راههای دیپلماتیک به حل اختلافات بپردازند. خبرگزاری ریانووستی گزارش داد که مسکو آمادگی خود را برای میانجیگری میان دو کشور اعلام کرده است. آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد نیز از طریق سخنگوی خود خواستار پایبندی دو طرف به قوانین بینالمللی و خویشتنداری شد.
نتیجه
تنشهای مرزی میان پاکستان و افغانستان در تازهترین تحول خود به مرحلهای بیسابقه وارد شده است. بامداد جمعه وزیر دفاع پاکستان با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد که صبر اسلامآباد به پایان رسیده و دو کشور اکنون در وضعیت «جنگ آشکار» قرار گرفتهاند. این اظهارات پس از آن مطرح شد که پاکستان عملیات هوایی گستردهای را با نام «غضب للحق» علیه مواضعی در خاک افغانستان اجرا کرد. جنگندههای پاکستانی بامداد جمعه مناطقی در کابل پایتخت افغانستان و نیز استانهای پکتیا در جنوب شرق و قندهار در جنوب این کشور را هدف قرار دادند. مقامات پاکستانی هدف از این حملات را تأسیسات دفاعی طالبان اعلام کردند. این حملات در پاسخ به اقدام مشابه طالبان در شامگاه پنجشنبه صورت گرفت که طی آن، نیروهای افغان مواضع پاکستان را در امتداد مرزهای مشترک هدف قرار داده بودند. ریشه این درگیریها به ماهها تنش فزاینده میان دو کشور بازمیگردد. پاکستان از مدت ها پیش طالبان افغانستان را به پناهدادن به گروههای مسلح مخالف اسلامآباد، به ویژه تحریک طالبان پاکستان (تیتیپی) متهم کرده است. در سال ۲۰۲۵، بیش از ۱۲۰۰ نفر در حملات مسلحانه در پاکستان کشته شدند که دو برابر آمار سال ۲۰۲۱ است. مقامات پاکستانی میگویند بسیاری از این حملات با استفاده از سلاحهای آمریکایی انجام میشود که پس از خروج نیروهای خارجی در اختیار طالبان باقی مانده است. اختلاف تاریخی بر سر خط فرضی دیورند نیز به این تنشها دامن میزند. مرزی به طول ۲۶۱۱ کیلومتر که در دوران استعمار انگلیس ترسیم شد و افغانستان همچنان آن را به رسمیت نمیشناسد. افغانستان این خط را عامل تقسیم غیرطبیعی مناطق پشتوننشین میداند.
جامعه جهانی حقوق بشر را شرط تعامل با طالبان قرار دهد
به گزارش خبرگزاری تسنیم، «ولکر تورک»، کمیسر عالی شورای حقوق بشر سازمان ملل در نشست این شورا درباره افغانستان بر ضرورت قرار دادن حقوق بشر در مرکز تعاملات بینالمللی با حکومت طالبان تأکید کرد.
وی در نشست «گفتگوی پیشرفته تعاملی درباره افغانستان» گفت جامعه جهانی باید راههایی پیدا کند تا حکومت طالبان به تعهدات حقوق بشری خود پایبند شود و تمامی اقدامات بینالمللی با این کشور بر اساس احترام به حقوق تمامی افغانها انجام گیرد.
تورک تأکید کرد: تمام کشورها مسئول هستند که تعاملات خود با مقامات بالفعل افغانستان را بر پایه احترام به حقوق همه افغانها تنظیم کنند. این تنها مسیر رسیدن به افغانستانی است که با خود، همسایگان و جهان در صلح و ثبات باشد.
وی همچنین تصریح کرد حقوق بشر باید محور اصلی سیاستهای بینالمللی، از جمله در حوزه مبارزه با مواد مخدر و همکاری با بخش خصوصی، باقی بماند.
کمیسر عالی شورای حقوق بشر در ادامه گفت بدون فشار مؤثر جامعه جهانی، محدودیتها و تبعیضهای حکومت طالبان علیه زنان و دختران ادامه خواهند داشت و افغانستان از مسیر صلح و توسعه دور خواهد ماند.
وی از کشورهای عضو شورای حقوق بشر خواست با هماهنگی کامل، طالبان را ملزم کنند تا تمامی احکام تبعیضآمیز و محدودکننده را لغو کرده، دسترسی زنان و دختران به آموزش و اشتغال را تضمین کرده و به آزادی بیان و فعالیتهای رسانهای احترام بگذارد.
تورک همچنین خواستار توقف مجازات اعدام، پایان مجازات بدنی، تضمین عدالت قضایی و دسترسی کامل و بدون مانع مردم افغانستان به کمکهای بشردوستانه شد و تأکید کرد تنها با رعایت این اصول است که افغانستان میتواند دوباره به صلح و ثبات پایدار دست یابد و جایگاه خود را در جامعه جهانی بازسازی کند.
این در حالی است که طالبان میگویند زنان در حاکمیت آنها از نگاه فیزیکی و روانی در مصونیت کامل زندگی میکنند، از خشونت در برابر زنان در افغانستان جلوگیری شده و هیچ فردی نمیتواند حقوق زنان را ضایع سازد.
هزاران کودک زلزله زده در استان کنر افغانستان با گذشت ۶ ماه هنوز هم زیر چادرها، زندگی رقت باری دارند.
به گزارش خبرگزاری صدا و سیما از کابل؛ سازمان بین المللی نجات کودکان (Save the Children) در تازهترین گزارش خود اعلام کرد: بیش از ۶ ماه از زلزله مرگبار در استان کنر در شرق افغانستان میگذرد، اما هنوز ۲۵ هزار کودک در چادرها زندگی و تحصیل میکنند.
در این گزارش آمده است، چادرها در برخی مناطق بر اثر برف آسیب دیده است و در برخی دیگر به علت سوختن چوب، خطر آتش سوزی وجود دارد.
سازمان نجات کودکان اعلام کرد، زلزله کنر همچنین به بیش از ۶۰۰ کلاس درس آسیب رسانده یا تخریب کرده است که این سبب محرومیت ۱۷ هزار دانش آموز از کلاسهای درس شده است.
زمین لرزه مرگبار در استان کنر در شرق افغانستان حدود ۶ ماه قبل به وقوع پیوست که بر اثر آن ۲ هزار و ۲۰۰ نفر جان خود را از دست دادند و ۳ هزار و ۶۰۰ نفر دیگر زخمی شدند.
در این رویداد حدود ۷ هزار خانه مسکونی به صورت کامل یا نسبی ویران شد.
طبق یک گزارش دیگر : سازمان بینالمللی مهاجرت (IOM) ) در گزارش جدیدی اعلام کرد : 79 درصد از آوارگیها در افغانستان در سه ماهه اول سال ۲۰۲۵ میلادی ناشی از تغییرات اقلیمی و بلایای طبیعی بود.
این گزارش میافزاید: خشکسالی، سیل و زلزله خسارات سنگینی به مردم افغانستان در مناطق مختلف وارد کرده است.
به گفته سازمان بین المللی مهاجرت ، افزایش هجوم بازگشت کنندگان از ایران و پاکستان، فشار بیشتری را بر مناطقی که از قبل تحت تأثیر شوکهای زیست محیطی قرار گرفته بودند، وارد کرده است.
این گزارش درحالی منتشر شده است که افغانستان در میان 6 کشور آسیب پذیر جهان از تغییرات اقلیمی و حوادث طبیعی قرار دارد .
هر چند جاری شدن سیل در افغانستان سالانه صدها کشته بر جای می گذارد اما امسال زمین لرزه مرگبار در شرق افغانستان به وقوع پیوست که براثر آن 2200 نفر جان باختند و بیش از 3600 نفر زخمی شدند.
سازمان افغانایوک در آستانه سخنرانی سالانه ترامپ، از دولت آمریکا خواست تا روند انتقال و اسکان مجدد متحدان افغان را که بهطور نامحدود متوقف شده، از سر گرفته و تسریع بخشد.
به گزارش ایراف، سازمان افغانایوک در آستانه سخنرانی ترامپ ، با صدور بیانیهای خواستار ازسرگیری فوری روند انتقال و اسکان مجدد متحدان افغان؛ از سوی دولت آمریکا شد.
این نهاد حامی مهاجران افغان تأکید کرده است که سیاست کلی دولت آمریکا در قبال افغانستان بهگونهای شفاف اعلام شود تا تکلیف هزاران شهروند این کشور که با نیروهای آمریکایی همکاری داشتهاند، روشن گردد.
به گفته افغانایوک، مسیرهای انتقال و پذیرش پناهجویان افغان در حال حاضر بهطور نامحدود متوقف شده است.
این وضعیت نهتنها هزاران افغان را در بلاتکلیفی جدی قرار داده، بلکه روند پیوستن اعضای خانوادهها را نیز با تأخیری سنگین مواجه ساخته است.
این سازمان همچنان تأکید کرده است که متحدان افغان که در کنار نیروهای امریکایی خدمت کردهاند، شایسته رسیدگی سریع و بدون وقفه به پروندههای خود هستند.
افغانایوک در عین حال نسبت به سوءاستفاده از رویدادهای جنایی اخیر برای اعمال فشار گسترده بر این متحدان یا سایر مهاجران هشدار داده و بر لزوم پایبندی واشنگتن به تعهدات اخلاقی و قانونی خود تأکید کرده است.
این درحالیاست که حدود ۱۰ هزار افغان عضو «واحدهای صفر» که در دولت پیشین افغانستان از سوی اداره اطلاعات امریکا تأمین مالی و تسلیحاتی میشد، هماکنون در این کشور در بیسرنوشتی بهسر میبرند. تمامی پروندههای پناهندگی برای افغانها از جمله اعضای این واحدها متوقف شده است.
دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل متحد (اوچا) اعلام کرد در سال ۲۰۲۵ حدود دو میلیون و ۷۸۰ هزار مهاجر افغان به افغانستان بازگشتهاند.
به گزارش ایراف، بر اساس آمار منتشرشده از سوی این نهاد، حدود یک میلیون و ۸۸ هزار نفر از ایران و نزدیک به ۸۹۹ هزار نفر از پاکستان وارد افغانستان شدهاند.
اوچا با اشاره به وضعیت بازگشتکنندگان تأکید کرد زنان، دختران و کودکان در شمار آسیبپذیرترین گروهها قرار دارند.
اغلب بازگشتکنندگان در داخل افغانستان با مشکلاتی مثل نبود امکانات، نداشتن سرپناه، بیکاری و فقر روبرو هستند.
طبق بررسیهای انجامشده، نزدیک به یکسوم افراد بازگشته را زنان و دختران تشکیل میدهند.
مقامهای محلی در ایالت خیبر پختونخوا پاکستان اعلام کردهاند که وضعیت قانونی کمپ مهاجران افغان «گوهتی (بارکی)» در شهرستان صوابی به پایان رسیده و ساکنان این اردوگاه باید آن را ترک کنند. این تصمیم در حالی گرفته شده که حدود ۲۰ هزار مهاجر افغان در این کمپ زندگی میکنند.
به گزارش ایراف، رسانههای پاکستانی گزارش دادهاند که تمامی مغازهها و واحدهای تجاری داخل کمپ مهاجران افغان «گوهتی (بارکی)» در شهرستان صوابی، واقع در ایالت خیبر پختونخوا، توسط مقامهای محلی مسدود شده است.
به گفته مسئولان، دوره قانونی فعالیت این کمپ به پایان رسیده و ساکنان افغان دیگر اجازه ماندن در آن را ندارند.
این کمپ که سالها محل اسکان هزاران خانواده افغان بوده، اکنون حدود ۲۰ هزار نفر را در خود جای داده است؛ خانوادههایی که بسیاری از آنها کسبوکارهای کوچک و محلی خود را در همین اردوگاه ایجاد کرده بودند و زندگیشان به فعالیت اقتصادی در این محل گره خورده است.
پس از اعلام این تصمیم، گروهی از تاجران افغان ساکن کمپ از مقامهای پاکستانی درخواست کردهاند که اجازه داده شود تا پایان تعطیلات عید قربان در این محل بمانند.
آنها میگویند برای جمعآوری وسایل، تسویه بدهیها و بستن حسابوکتابهای کاری خود به زمان بیشتری نیاز دارند و پیشنهاد کردهاند که در روز سوم عید قربان به افغانستان بازگردند.
این درخواست در شرایطی مطرح شده که طی ماههای اخیر فشارها بر مهاجران افغان در پاکستان افزایش یافته و دولت این کشور بارها تأکید کرده که حضور افراد فاقد مدارک قانونی را ادامه نخواهد داد.
هنوز مشخص نیست که آیا مقامهای محلی با تمدید مهلت برای ساکنان این کمپ موافقت خواهند کرد یا نه.
دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرم سازمان ملل از آغاز یک ارزیابی راهبردی مشترک با سازمان بینالمللی مهاجرت در افغانستان خبر داد. هدف از این تحقیق، گردآوری اطلاعات حیاتی درباره قاچاق انسان و مهاجران، با تمرکز بر بازگشتکنندگان، آوارگان داخلی و جوامع میزبان است.
به گزارش ایراف، دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرم سازمان ملل روز پنجشنبه ۷ اسفند در پیامی از توافق برای انجام تحقیق درباره قاچاق انسان و قاچاق مهاجران با سازمان بینالمللی مهاجرت در افغانستان خبر داد.
به گفته این دفتر، در این ارزیابی راهبردی، اطلاعات حیاتی درباره بازگشتکنندگان، آوارگان داخلی و جوامع میزبان گردآوری خواهد شد.
دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرم سازمان ملل افزود این تحقیق به تدوین برنامهریزیهای آینده و طراحی برنامههای راهبردی کمک خواهد کرد.
این سازمان، گزارشهایی درباره قاچاق و اختطاف مهاجران افغانستانی در مرزهای ایران و ترکیه نیز منتشر کرده است.
این درحالیاست که روزانه دهها افغانستانی بهصورت غیرقانونی اقدام به مهاجرت بهویژه به کشورهای همسایه میکنند.
فشارهای اقتصادی و معیشتی در افغانستان، سیاستهای «ضدحقوق بشری» طالبان، از جمله ممنوعیتهای آنان بر حق آموزش و تحصیل دختران از عوامل مهم مهاجرت در میان مهاجران افغانستانی است.
از سوی دیگر، آمارهای بینالمللی نیز از رشد بیسابقه بازگشت اجباری افغانستانی ها و وضعیت بحران بشری آنان خبر میدهد.
بر اساس آمار ثبتشده توسط سازمان ملل متحد، تنها در طول سال گذشته میلادی، بیش از دو میلیون و ۵۰۰ هزار شهروند افغانستان به کشور بازگشتهاند.
به گزارش خبرگزاری تسنیم، «جمشید خواجهیوف»، معاون نخستوزیر ازبکستان اعلام کرد این کشور برنامه دارد تا طی پنج سال آینده حجم تجارت مشترک با افغانستان را به 5 میلیارد دلار افزایش دهد.
خواجهیوف با انتشار پیامی در صفحه لینکدین خود نوشت درباره این موضوع در یک نشست آنلاین با «نورالدین عزیزی»، وزیر صنعت و تجارت حکومت طالبان، پیرامون گامهای عملی برای گسترش همکاریهای تجاری و اقتصادی میان دو کشور و افزایش حجم تجارت دوجانبه به 5 میلیارد دلار بحث و تبادل نظر کرده است.
وی با اشاره به افزایش گسترش روابط اقتصادی ازبکستان و افغانستان اظهار داشت حجم تجارت دوجانبه طی پنج سال گذشته 2.5 برابر افزایش یافته و از 653 میلیون دلار در سال 2021 به 1.7 میلیارد دلار در سال 2025 رسیده است.
معاون نخستوزیر ازبکستان با تأکید بر اینکه تاشکند به روابط دوستانه و سازنده با افغانستان اهمیت ویژه میدهد، افزود دو طرف در این نشست مجازی توافق کردهاند اجرای توافقنامه تجارت ترجیحی را تسریع کنند و پروژههای سرمایهگذاری و همکاریهای صنعتی را گسترش دهند.
وی همچنین اعلام کرد پس از ماه رمضان، اقدامات عملی از جمله برگزاری مجمع تجاری در کابل و تدوین نقشه راه برای بخشهای اولویتدار آغاز خواهد شد.
نورالدین عزیزی، وزیر صنعت و تجارت حکومت طالبان نیز گفت که حجم تجارت میان دو کشور در سالهای آینده چند برابر افزایش خواهد یافت. او تأکید کرد که با 24 ساعته شدن فعالیت گذرگاههای مرزی حیرتان و ترمذ، اراده جدی برای تقویت و توسعه روابط تجاری میان کابل و تاشکند وجود دارد.
بر اساس آمارهای منتشرشده، حجم تجارت افغانستان و ازبکستان در سال 2024 حدود 1.1 میلیارد دلار بوده که نزدیک به یک میلیارد دلار آن صادرات ازبکستان به افغانستان را تشکیل میدهد. پیش از سال 2021 نیز سطح مبادلات تجاری دو کشور بیش از 600 میلیون دلار گزارش شده بود.
در پی کاهش روابط تجاری افغانستان با پاکستان، سطح مبادلات این کشور با کشورهای آسیای میانه، بهویژه ازبکستان و قزاقستان، همچنین ایران، هند و چین افزایش یافته است. طالبان در سالهای اخیر تلاش کردهاند با توسعه مسیرهای بدیل ترانزیتی، وابستگی افغانستان به بنادر پاکستان را کاهش دهند
گفتوگوی پاکستان و قطر درباره افغانستان | تأکید دوحه و اسلامآباد بر کاهش تنش و ثبات منطقهای
شهباز شریف نخستوزیر پاکستان و معاون نخستوزیر قطر در دیداری در دوحه، ضمن بررسی آخرین تحولات افغانستان، بر ضرورت گفتوگو و همکاریهای منطقهای برای جلوگیری از تشدید تنشها و تقویت ثبات تأکید کردند.
به گزارش ایراف، دفتر نخستوزیر پاکستان اعلام کرد که شهباز شریف و سعود بن عبدالرحمن آلثانی، معاون نخستوزیر و وزیر دولت در امور دفاعی قطر، روز سهشنبه، ۵ اسفند در دوحه درباره وضعیت افغانستان و پیامدهای تنشهای اخیر میان اسلامآباد و کابل گفتوگو کردند.
این دیدار در حالی انجام میشود که پس از حملات هوایی اخیر پاکستان علیه آنچه «مواضع تحریک طالبان پاکستان (تیتیپی) در خاک افغانستان» عنوان شده، روابط دو کشور بار دیگر متشنج شده است.
حاکمیت کابل این حملات را «نقض حاکمیت» خود خوانده و اعلام کرده که در این حملات شماری از غیرنظامیان کشته شدهاند.
این دومین بار طی کمتر از شش ماه گذشته است که پاکستان دست به حملات هوایی در افغانستان میزند.
حملات پیشین نیز به درگیریهای یکهفتهای در امتداد مرز دو کشور منجر شد؛ درگیریهایی که با میانجیگری قطر و ترکیه در اکتبر سال گذشته به آتشبس انجامید.
بر اساس بیانیه دفتر نخستوزیر پاکستان، دو طرف علاوه بر تحولات افغانستان، درباره روابط دفاعی و امنیتی دوجانبه نیز گفتوگو کردند.
در این بیانیه آمده است: «تحولات منطقهای، بهویژه وضعیت ایران و افغانستان، مورد بحث قرار گرفت و دو طرف بر اهمیت گفتوگو، کاهش تنش و تلاشهای جمعی برای ترویج صلح و ثبات تأکید کردند.»
سعود بن عبدالرحمن آلثانی در این دیدار از «حرفهایگری و تخصص نیروهای مسلح پاکستان» قدردانی کرده و تمایل قطر برای گسترش همکاریهای دفاعی را ابراز داشته است.
شهباز شریف نیز با اشاره به همکاریهای جاری، بر آمادگی اسلامآباد برای تعمیق روابط دفاعی تأکید کرده است.
نخستوزیر پاکستان همچنین بهطور جداگانه با احمد بن محمد آلسعید، وزیر دولت قطر در امور تجارت، و هیأتی از انجمن تاجران قطر (QBA) دیدار کرد.
در این دیدار، دو طرف روند رو به رشد روابط اقتصادی را مثبت ارزیابی کرده و بر افزایش حجم تجارت دوجانبه و تنوعبخشی به صادرات پاکستان—بهویژه در حوزههای کشاورزی، مواد غذایی و کالاهای دارای ارزش افزوده—تأکید کردند.
شریف با اشاره به اصلاحات اقتصادی و نقش «شورای تسهیل سرمایهگذاری ویژه» (SIFC)، از سرمایهگذاران قطری دعوت کرد فرصتهای موجود در بخشهای زیربنایی، انرژی، لجستیک، کشاورزی، فناوری و تولید صادراتمحور پاکستان را بررسی کنند.
احمد بن محمد آلسعید نیز با بیان علاقه قطر به گسترش همکاریهای اقتصادی، اعلام کرد که نشست کارگروه مشترک تجاری دو کشور در ماه رمضان برگزار خواهد شد تا پیشنهادهای مشخص سرمایهگذاری قطر در پاکستان بررسی شود.
اعتراف مقام پیشین پاکستانی به خطای راهبردی پاکستان در قبال طالبان
نماینده ویژه پیشین پاکستان در امور افغانستان در پی افزایش حملات مسلحانه در پاکستان و بالا گرفتن تنشهای مرزی، از خطای راهبردی اسلامآباد در ارزیابی روابط با طالبان سخن گفت و تاکید کرد که تصور نزدیک بودن طالبان به منافع پاکستان، برداشتی نادرست بوده است.
به گزارش خبرگزاری صدا و سیما از اسلام آباد؛ این دیپلمات ارشد و تحلیلگر امور افغانستان با اشاره به تشدید ناامنیها در پاکستان اعلام کرد: تنها در ماه جاری میلادی چهار حمله بزرگ در پاکستان رخ داده که حدود ۶۰ کشته برجای گذاشته است.
به گفته درانی عملکرد طالبان افغانستان در قبال تروریستهای تحریک طالبان پاکستان (تی تی پی) موجب شده دولت پاکستان خود را در موقعیتی ناگزیر برای اقدام نظامی ببیند.
وی تصریح کرد: نشانهای از اراده جدی طالبان برای مهار فعالیتهای تحریک طالبان پاکستان مشاهده نمیشود و همین مسئله به افزایش فشارهای امنیتی بر اسلامآباد انجامیده است.
این دیپلمات پاکستانی همچنین مدعی شد، برخی عناصر وابسته به طالبان افغانستان در ساختار تحریک طالبان پاکستان حضور دارند.
این دیپلمات پیشین با زیر سوال بردن نگاه سنتی در برخی محافل امنیتی پاکستان گفت: فرض اینکه طالبان به طور طبیعی دوست و متحد پاکستان هستند، از ابتدا دقیق نبوده است.
وی با اشاره به پیشینه پر تنش روابط دو طرف افزود: بسیاری از رهبران طالبان از جمله ملا برادر سالها در زندانهای پاکستان بودهاند و حتی سفیر کنونی طالبان در اسلامآباد نیز چند بار در این کشور بازداشت شده است.
درانی همچنین به مذاکرات پیشین در استانبول و دوحه اشاره کرد و گفت: در آن گفتوگوها نیز پاسخ روشنی درباره نحوه برخورد با معضل تحریک طالبان پاکستان ارائه نشد و پس از گذشت چند ماه، موج تازهای از حملات در داخل پاکستان آغاز شد.
وی در بخش دیگری از اظهارات خود درباره روابط طالبان با هند افزود: این تعاملات را در چارچوب منافع سیاسی قابل تحلیل میداند و تا زمانی که تهدیدی متوجه امنیت پاکستان نباشد، آن را مسئلهای فوری تلقی نمیکند؛ با این حال هشدار داد طالبان باید به اهمیت روابط سازنده با همسایگان واقف باشند، زیرا هرگونه تداوم تنش میتواند به زیان هر دو کشور تمام شود.
این اظهارات در شرایطی مطرح شده که نیروی هوایی پاکستان شامگاه یکشنبه سوم اسفند حملاتی را به مناطق مرزی افغانستان در ولایتهای ننگرهار و پکتیکا انجام داد.
مقامات پاکستانی اعلام کردهاند این عملیات علیه مواضع تحریک طالبان پاکستان و داعش در خاک افغانستان صورت گرفته است.
بازگشت پنج میلیون مهاجر به افغانستان؛ یوناما خواستار کمکهای فوری شد
دفتر نمایندگی ملل متحد در افغانستان (یوناما) اعلام کرد درحالیکه این نهاد با کمبود شدید بودجه برای پاسخگویی به نیازهای آوارگان است؛ در دو سال گذشته حدود پنج میلیون مهاجر به افغانستان بازگشتهاند.
به گزارش ایراف، دفتر نمایندگی ملل متحد در افغانستان (یوناما) در گزارشی اعلام کرد در دو سال گذشته حدود پنج میلیون مهاجر از کشورهای همسایه به افغانستان بازگشتهاند.
بر اساس تازهترین آمار منتشر شده توسط یوناما، تنها در سال ۲۰۲۵ میلادی بیش از دو میلیون و ۷۸۰ هزار نفر به افغانستان بازگشتهاند.
از این تعداد، حدود یک میلیون و ۸۸۰ هزار نفر از ایران و نزدیک به ۸۹۹ هزار نفر از پاکستان وارد شدهاند.
این آمار، ظرفیت پذیرش در گذرگاههای مرزی را تحت فشار شدید قرار داده و روند ثبتنام، انتقال و ارائه خدمات اولیه به بازگشتکنندگان را با اختلال مواجه ساخته است.
یکی از مهمترین چالشهای پیشروی این جمعیت، وضعیت مدارک آنهاست.
یوناما تصریح کرد از میان حدود پنج میلیون مهاجر بازگشته در دو سال گذشته، بیش از ۲ میلیون و ۳۰۰ هزار نفر فاقد مدارک رسمی بودهاند و ۴۸۴ هزار نفر دارای اسناد معتبر برای بازگشت بودهاند.
همچنین آوارگان فاقد مدارک نیز در دسترسی به خدمات اساسی، فرصتهای شغلی و حمایتهای حقوقی با موانع جدی روبهرو هستند که این موضوع خود بر پیچیدگی بحران میافزاید.
یوناما با ابراز نگرانی از وضعیت موجود هشدار داد گستردگی نیازهای آوارگان بیشتر از منابع فعلی نهادهای امدادی است.
کمبود بودجه نهتنها ارائه کمکهای اضطراری را محدود کرده، بلکه باعث شده بسیاری از این افراد به خدمات اولیه دسترسی نداشته باشند.
به گفته این نهاد، نیازهای فوری شامل تأمین سرپناه، امنیت غذایی، حمایت از معیشت و برنامههای ادغام مجدد در جامعه است.
طبق گزارش یوناما نزدیک به یکسوم از کل آوارگان را زنان و دختران تشکیل میدهند. همچنین کودکان زیر ۱۷ سال، بهویژه آنهایی که بیسرپرست یا جدا از خانواده هستند، نیاز فوری به حمایتهای حفاظتی و خدمات روانی-اجتماعی دارند.
یوناما افزود نبود حمایتهای بلندمدت میتواند به تشدید آسیبپذیریها و بیثباتی اجتماعی منجر شود.
در این بیانیه، یوناما از جامعه بینالمللی خواسته است که برای جلوگیری از تشدید بحران انسانی و کمک به بازگشتکنندگان، حمایت مالی بیشتری را در اختیار نهادهای امدادی قرار دهد.
انگلیس طرح ممنوعیت صدور ویزا را برای افغانها بررسی میکند
به گزارش خبرگزاری تسنیم، حزب اصطلاحات انگلیس (Reform UK) اعلام کرده است در صورت عدم همکاری حکومت طالبان با لندن برای بازگرداندن مهاجران غیرقانونی، صدور ویزا برای شهروندان افغانستان را متوقف خواهد کرد.
این اقدام بخشی از برنامه این حزب برای اخراج حدود 600 هزار مهاجر فاقد مدارک قانونی از انگلیس عنوان شده است.
«ضیا یوسف» سخنگوی امور داخلی حزب اصلاحات انگلیس در اینباره گفت: اگر افغانستان، پاکستان و سوریه در روند بازگرداندن مهاجران همکاری نکنند، دسترسی شهروندان این کشورها به انگلستان قطع خواهد شد.
بر اساس آمار رسمی، شهروندان افغانستان، سوریه، ایران، اریتره و سودان بیش از نیمی از پروندههای مربوط به مهاجران غیرقانونی در انگلستان را تشکیل میدهند.
راهبرد مهاجرتی این حزب همچنین شامل پیشنهاد پرداخت 2 هزار و 500 پوند به پناهجویان برای بازگشت داوطلبانه به کشورهای مبدأ یا انتقال به کشورهای ثالثی مانند رواندا یا آلبانی است.
طبق این طرح، مهاجرانی که در انتظار اخراج هستند در پایگاههای نظامی سابق اسکان داده میشوند. این حزب مدعی است این مراکز میتوانند ظرف 18 ماه و با هزینهای حدود 2.5 میلیارد پوند، ظرفیت نگهداری 24 هزار نفر را فراهم کنند.
گفتنی است از زمان پیروزی «حزب کارگر» در انتخابات 2024، بیش از 58 هزار مهاجر غیرقانونی و اتباع خارجی دارای سابقه کیفری که بیشتر آنها بهصورت داوطلبانه این کشور را ترک کردهاند از انگلستان خارج شدهاند.
سمیع یوسفزی خبرنگار افغان مدعی است که مردم افغانستان از حملات اخیر پاکستان خشمگین، نگران و وحشتزدهاند و نمیخواهند کشورشان به میدان رقابت قدرتهای منطقهای تبدیل شود؛ از طرفی طالبان نیز با وجود خشم شدید، توان واکنش گسترده ندارند.
به گزارش ایراف، سمیع یوسفزی، خبرنگار باتجربه افغان با انتشار یادداشتی در ایکس
مدعی شد که پس از حملات هوایی اخیر پاکستان بر ولایات شرقی افغانستان مردم عادی این
کشور خسته، نگران و وحشتزده هستند و نمیخواهند کشورشان بهخاطر گروههای افراطی
مانند القاعده یا تحریک طالبان پاکستان هدف بمباران قرار گیرد.
او تأکید میکند
افغانها از این که بهای تصمیمها و درگیریهایی را میپردازند که خارج از کنترل و
خواست آنهاست، به ستوه آمدهاند و خواستار صلح، ثبات و آیندهای هستند که در آن
افغانستان میدان کشمکش قدرتهای منطقهای و جهانی نباشد.
یوسفزی میافزاید پس از
جلسات فشرده طالبان در کابل، بسیاری از اعضای این گروه از بمبارانهای اخیر پاکستان
به شدت خشمگین هستند، اما خود را در موقعیتی میبینند که توان مقابلهبهمثل ندارند.
به گفته او،
طالبان میترسند که اقدام تلافیجویانه مستقیم باعث خشونت گستردهتر شده و به
درگیری بزرگتری منجر شود. او پیشبینی میکند طالبان احتمالاً تنها دست به
درگیریهای محدود در امتداد مرز با نیروهای پاکستانی خواهند زد و این اقدام بیشتر
برای پاسخ به فشار افکار عمومی خواهد بود تا تلافیجویی در مقیاس وسیع.
به گفته یوسفزی، نگرانی اصلی طالبان این است که اگر پاکستان شروع به هدف قرار دادن آنها و تنبیه رهبریشان کند، این مسئله یک شکست بزرگ برای طالبان خواهد بود و همین موضوع باعث شده آنها از تشدید تنش پرهیز کنند.
یوسفزی میگوید بسیاری
از مردم عادی افغانستان از تلفات غیرنظامیان در بمباران پاکستان به شدت خشمگین
هستند، اما در عین حال از طالبان نیز ناامید و عصبانیاند.
او توضیح میدهد
که مردم بر این باورند سیاستهای سفت و سخت طالبان و دیپلماسی ناکارآمدشان بارها
بهانهای برای دخالت خارجی فراهم کرده است؛ از جمله در سال
۲۰۰۱
که امتناع طالبان از تحویل اسامه بنلادن بهانهای برای حمله آمریکا و متحدانش شد و
پیامدهای ویرانگری برای مردم افغانستان به همراه داشت.
یوسفزی میگوید بسیاری
از افغانها معتقدند طالبان باید پاکستان را قانع میکرد که تحریک طالبان پاکستان
در افغانستان حضور ندارد، یا اگر حضور دارد، طالبان باید با ملایمت آنها را برای
راضی نگه داشتن پاکستان از افغانستان بیرون میکرد.
او تأکید میکند
پاکستان در افغانستان بمب میریزد اما در هدف قرار دادن رهبری تحریک طالبان پاکستان
که مدعی است در افغانستان هستند، ناکام مانده و در عوض خانوادههای فقیر و بیگناه
افغان را نابود کرده است.
به گفته او،
بمباران افغانستان کمکی به توقف شورش گسترده تحریک طالبان پاکستان در داخل پاکستان
نخواهد کرد.
یوسفزی میگوید افغانها
بهعنوان یک ملت توسط طالبان که با حمایت غیرقابل انکار پاکستان به قدرت رسیدهاند،
به گروگان گرفته شدهاند.
او تأکید میکند
افغانها خواستار صلح، ثبات و آیندهای هستند که در آن کشورشان دیگر میدان نبرد
قدرتهای منطقهای و جهانی نباشد.
این در حالیاست
که مقامهای پاکستانی اعلام کردند که ارتش این کشور در حملات هدفمند شنبهشب،
۲
اسفند ۱۴۰۴
در امتداد مرز افغانستان، حدود
۷۰
عضو داعش خراسان، تحریک طالبان پاکستان (تیتیپی) و گروه «فتنهالخوارج» را کشته
است.
طلال چودری، وزیر
دولت پاکستان در امور داخله، گفت این عملیات بر اساس اطلاعات دقیق استخباراتی انجام
شده و هفت پایگاه و مخفیگاه هدف قرار گرفته است.
او همچنین ادعا
کرد که بیشتر کشتهشدگان اتباع پاکستان بودهاند و طالبان افغانستان به تعهدات
توافقنامهٔ دوحه درباره جلوگیری از فعالیت گروههای تروریستی عمل نکردهاند.
وزارت اطلاعات
پاکستان نیز این حملات را پاسخی تلافیجویانه به حملات انتحاری اخیر در اسلامآباد،
باجور و بنو توصیف کرد.
در مقابل،
رسانههای افغانستان گزارش دادند که در این حملات در ولایات پکتیکا و ننگرهار تنها
۲۵
نفر کشته شدهاند که
۱۷
نفرشان غیرنظامی بودهاند و احتمالاً یک مدرسهٔ دینی و چند خانهٔ مسکونی نیز هدف
قرار گرفته است.
ذبیحالله مجاهد،
سخنگوی طالبان، این حملات را نقض آشکار حاکمیت افغانستان خواند و گفت که زنان و
کودکان نیز در میان قربانیاناند.
وزارت دفاع طالبان
نیز این اقدام را نقض قوانین بینالمللی و اصول حسن همجواری دانسته و هشدار داده که
طالبان «در زمان مناسب» پاسخ خواهد داد.
از سوی دیگر،
حملات پاکستان موجی از واکنشها و انتقادهای گسترده در میان چهرههای سیاسی و
فعالان افغانستان برانگیخت.
بسیاری از آنان
ضمن محکومکردن نقض حاکمیت ملی توسط پاکستان، طالبان را نیز مسئول وضعیت کنونی
دانستند.
منتقدان میگویند
ناتوانی طالبان در مدیریت امنیت مرزها، نبود یک سیاست خارجی مسئولانه و فقدان
ساختارهای مشروع حکومتی، افغانستان را در برابر چنین حملاتی آسیبپذیر کرده است و
ادامهٔ این شرایط میتواند تنش میان کابل و اسلامآباد را تشدید کرده و امنیت مناطق
مرزی را بیش از پیش بیثبات کند.
قربانقلی بردی محمداف، رهبر ملی ترکمنستان، با اشاره به حمایت بینالمللی از خط لوله گاز تاپی، از شرکتهای آمریکایی و سایر شرکتهای جهانی دعوت کرد تا در این پروژه بزرگ انرژی در جنوب آسیا مشارکت کنند
به گزارش ایراف، قربانقلی بردی محمداف، رهبر ملی ترکمنستان با اشاره به ظرفیت بالای
سرمایهگذاری در پروژه خط لوله گاز تاپی(ترکمنستان-افغانستان-پاکستان-هند)، گفت:
«این پروژه ظرفیت عظیمی برای تأمین نیازهای رو به رشد انرژی کشورهای جنوب آسیا دارد
و همچنین راههای نویدبخشی را برای دسترسی به بازارهای نوظهور منطقه
آسیا-اقیانوسیه، خاور نزدیک و خاورمیانه باز میکند.»
وی افزود این
پروژه فرصتی برای غلبه بر اختلافات دیرینه کشورهای منطقه است.
بردی محمداف با
تأکید بر حمایت بینالمللی از این پروژه، گفت: خط لوله تاپی میتواند بر تنشهای
دیرینه میان افغانستان، پاکستان و هند که اخیراً شاهد درگیریهای مرگباری بودند،
غلبه کند.
وی این پروژه را
نه تنها برای تأمین نیازهای رو به رشد انرژی در جنوب آسیا حیاتی دانست، بلکه آن را
عاملی برای ثبات سیاسی و رونق اقتصادی منطقه معرفی کرد.
رهبر ملی
ترکمنستان اعلام کرد که شرکتهای آمریکایی میتوانند به پروژه خط لوله گاز
تاپی(ترکمنستان-افغانستان-پاکستان-هند) بپیوندند.
بر اساس
برنامهریزیهای اعلام شده از سوی عشقآباد، ترکمنستان قصد دارد بخش اول این خط
لوله را که به شهر هرات در غرب افغانستان میرسد، تا پایان سال
۲۰۲۶
میلادی تکمیل کند.
با این حال،
تاکنون برنامه مشخصی برای گسترش این پروژه به سمت جنوب افغانستان و یا ادامه آن به
کشورهای پاکستان و هند اعلام نشده است.
پروژه تاپی در آغاز سال
جاری خورشیدی با همکاری طالبان و ترکمنستان وارد مرحله اجرایی شده و یکی از
مهمترین طرحهای انرژی در منطقه محسوب میشود.
این خط لوله حدود
۱٬۸۱۴
کیلومتر طول دارد و سالانه
۳۳
میلیارد متر مکعب گاز را منتقل خواهد کرد.
از این مسیر،
۸۱۶
کیلومتر از خاک افغانستان میگذرد و ولایت هرات نخستین نقطهٔ ورودی آن به این کشور
است.
طبق گزارشهای
رسمی، تاکنون حدود
۹۱ کیلومتر از مسیر خط لوله در هرات آمادهسازی شده و چندین کمپ کاری
نیز در امتداد مسیر ایجاد شده است.
طالبان اعلام
کردهاند که فاز نخست پروژه در هرات تا پایان سال
۲۰۲۶
تکمیل خواهد شد.
پروژه تاپی با مشارکت چهار کشور ترکمنستان، افغانستان، پاکستان و هند اجرا میشود و هر یک از این کشورها در چارچوب توافقهای مشترک، نقش مشخصی در ساخت و بهرهبرداری از آن بر عهده دارند.
تاپی، پروژه ای که تاکنون
چندبار افتتاح شده اما همچنان با کمبود منابع و موانع زیرساختی دیگر روبه رو است و
چشمانداز اجرایی آن تیره و مبهم مینماید.
در کنار مشکلات
امنیتی و مالی، تنشهای سیاسی و مرزی در منطقه نیز از مهمترین چالشهای پیشروی
پروژه تاپی به شمار میرود.
در سالهای اخیر،
بستهشدن مکرر گذرگاههای مرزی، درگیریهای مرزی و تنشهای دیپلماتیک، فضای همکاری
اقتصادی میان طالبان و پاکستان، روند اجرای پروژههایی مانند تاپی را کند کرده است.
از سوی دیگر،
روابط پرتنش هند و پاکستان، که از مسائل مرزی تا رقابتهای سیاسی و امنیتی را در بر
میگیرد، بارها بر همکاریهای اقتصادی منطقهای و اجرایی شدن این پروژه تأثیر
گذاشته است.
از آنجا که هند
یکی از خریداران اصلی گاز در پروژه تاپی است، هرگونه تشدید تنش میان دهلینو و
اسلامآباد میتواند بر تعهدات طرفین، زمانبندی اجرای پروژه و حتی اقتصادیبودن آن
اثر منفی بگذارد.
منار ۶۵ متری جام یا منار غور که یکی از بناهای تاریخی سلسله غوریان در استان غور افغانستان است، با وجود ظرفیتهای گردشگری، نهتنها مورد بیتوجهی قرار گرفته، بلکه در حال حاضر با خطر نابودی کامل مواجه است.
به گزارش ایراف، در میان کوههای سر به فلک کشیده و درههای صعبالعبور ولایت غور،
بنایی تاریخی سر برآورده که نهتنها یکی از شاهکارهای معماری اسلامی به شمار
میرود، بلکه میتواند به یکی از مهمترین قطبهای گردشگری در غرب افغانستان تبدیل
شود.
منار جام، یادگار
باقیمانده از دوران غوریان است که همچنان استوار اما آسیبپذیر، تاریخ را روایت
میکند. مناری سر به آسمان، با تزییناتی چشمگیر و منحصربهفرد که هر بینندهای را
محو تماشای نقش و نگارها و خطوط خوشنویسی میکند.
منار جام با ارتفاع حدود
۶۵
متر، دومین منار آجری بلند جهان محسوب میشود و قدمت آن به اواخر قرن ششم هجری قمری
بازمیگردد. این منار با عمری نزدیک به هشت قرن، همچنان با صلابت ایستاده و تاریخ
پر فراز و نشیب افغانستان را روایت میکند.
این اثر هنری
تاریخی به دستور سلطان غیاثالدین غوری ساخته شده است؛ پادشاهی که در اوج قدرت
سلسله غوریان، قلمرو خود را تا بخشهای وسیعی از آسیای جنوبی گسترش داده بود.
آنچه منار جام را
از دیگر آثار مشابه متمایز میکند، ظرافت بینظیر تزئینات آن است. بدنه منار با
نقوش هندسی پیچیده، کتیبههای کوفی و آیاتی از قرآن کریم آراسته شده و هنر آجرکاری
در آن به اوج کمال رسیده است. این منار تاریخی، تابلویی تمام نما از هنر و معماری
افغانستان در دوران سلسله غوریان است.
ترکیب معماری،
خوشنویسی و مهندسی سازه در چنین محیط دشوار جغرافیایی، نشاندهنده پیشرفت فنی و
هنری معماران آن دوران است.
قرار گرفتن منار
در محل تلاقی دو رودخانه و احاطهشدن با کوههای بلند، جلوهای تماشایی به آن
بخشیده است، اگرچه همین نکته نیز باعث آسیب دیدن این منار تاریخی بدلیل سیلابهای
فصلی شده است.
چشمانداز طبیعی
در کنار عظمت تاریخی بنا، تجربهای منحصربهفرد برای گردشگران فراهم میکند؛
تجربهای که کمتر نقطهای در منطقه میتواند با آن رقابت کند. در سالهای گذشته و
با وجود سختیها و مشکلات، بسیاری از گردشگران خارجی تنها با هدف دیدن منار جام، به
افغانستان سفر کردهاند.
اهمیت جهانی منار جام
زمانی بیش از پیش برجسته شد که این اثر در سال
۲۰۰۲ میلادی در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد. این ثبت جهانی،
مهر تأییدی بر ارزش تاریخی، فرهنگی و معماری این شاهکار تاریخی بود.
کارشناسان حوزه
گردشگری بر این باورند که منار جام میتواند بهعنوان نماد گردشگری فرهنگی
افغانستان مطرح شود و در شرایطی که افغانستان بیش از هر زمان دیگری نیازمند معرفی
چهرهای فرهنگی و تاریخی از خود به جهان است، چنین آثاری میتوانند روایتگر تمدن
کهن و ظرفیتهای غنی این سرزمین باشند.
توسعه زیرساختهای
دسترسی، ایجاد امکانات اقامتی در مناطق نزدیک، آموزش راهنمایان محلی و سرمایهگذاری
در معرفی بینالمللی، از جمله اقداماتی است که میتواند منار جام را به مقصدی جذاب
برای گردشگران داخلی و خارجی تبدیل کند.
رونق گردشگری در
این منطقه نهتنها به حفظ میراث فرهنگی کمک میکند، بلکه میتواند زمینهساز
اشتغالزایی و بهبود وضعیت اقتصادی مردم محلی نیز شود.
با وجود ارزشهای بیبدیل
تاریخی و گردشگری، منار جام سالهاست که با تهدیدهای جدی روبهرو است. موقعیت
جغرافیایی خاص آن در کنار رودخانه، خطر سیلابهای فصلی و فرسایش خاک را افزایش داده
است.
همچنین زلزلههای
احتمالی، تغییرات اقلیمی و کمبود برنامههای حفاظتی منسجم، این اثر تاریخی را در
وضعیت آسیبپذیری قرار دادهاند. به همین دلیل، منار جام در فهرست میراث جهانی در
معرض خطر نیز قرار گرفته است.
کارشناسان هشدار
میدهند که در صورت بیتوجهی به اقدامات حفاظتی و مرمتی، ممکن است این شاهکار
معماری با آسیبهای جبرانناپذیری مواجه شود.
با این حال،
امیدها همچنان زنده است و همکاری نهادهای داخلی و بینالمللی، جلب حمایت جامعه
جهانی و افزایش آگاهی عمومی درباره اهمیت این اثر، میتواند مسیر حفاظت پایدار از
آن را هموار سازد.